Polszczyzna kresów północno-wschodnich

W chwili powołania Katedry jej ówcześni pracownicy zajmowali się przede wszystkim badaniem XX-wiecznej polszczyzny północnokresowej na Litwie i Białorusi, zwłaszcza w okresie międzywojennym oraz powojennym (do rozpadu ZSRR). Dziś zagadnienie to nadal stanowi obiekt zainteresowań, choć już nie pierwszoplanowy, prof. J. Mędelskiej, dr T. Graczykowskiej i dr J. Joachimiak-Prażanowskiej. Opublikowano na ten temat 6 monografii (w tym jedną 4-tomową) pióra J. Mędelskiej: Język polski na Litwie w dziewiątym dziesięcioleciu XX wieku, Bydgoszcz 1993; (z H. Bartwicką) Może się pan na mnie położyć... Słowniczek dyferencjalny współczesnego północnokresowego dialektu kulturalnego i języka ogólnopolskiego, Bydgoszcz 1995; Język Jana Ciechanowicza. Przyczynek do dziejów polszczyzny na radzieckiej Litwie, Bydgoszcz 1996; Język Prawdy Wileńskiej. Północnokresowa polszczyzna kulturalna w początkach sowietyzacji Wilna i Wileńszczyzny, Bydgoszcz 1999; Język polskiej prasy wileńskiej (1945–1979), t. I–IV, Bydgoszcz 1999-2004; (z M. Marszałkiem), Za murem. Polszczyzna wydawnictw kowieńskich publikowanych w Republice Litewskiej w latach 1919–1940 (na tle ogólnopolskim i północnokresowym). T. I. Fonetyka, grafia, Bydgoszcz 2005. 

Ponadto pracownicy Katedry wydali drukiem 120 artykułów i rozprawek z zakresu polszczyzny północnokresowej (prof. J. Mędelska – 85, dr J. Joachimiak-Prażanowska – 20, dr T. Graczykowska – 15). Zespół zdobył uznanie w środowisku badaczy języka polskiego na Kresach Wschodnich, jego prace są często cytowane przez innych autorów.

Pracownicy są też właścicielami obszernych kartotek regionalizmów północnokresowych –  prof. J. Mędelska: Osobliwości językowe w powojennej prasie wileńskiej (1945–1989); prof. J. Mędelska, prof. M. Marszałek: Osobliwości językowe w międzywojennej polszczyźnie kowieńskiej (wydawnictwa książkowe 1919–1941) ; T. Graczykowska, Osobliwości językowe w międzywojennej polszczyźnie kowieńskiej (prasa,

Chata Rodzinna”); J. Joachimiak-Prażanowska, Osobliwości językowe w międzywojennej polszczyźnie wileńskiej, (prasa, „Kurier Wileński”).

Na badania w tej dziedzinie zdobyto i zrealizowano 2 granty KBN: 1) Indywidualny projekt badawczy J. Mędelskiej pt. Zmiany w polszczyźnie wileńskiej prasy w latach 1945-1979 (przyczynek do badań nad kształtowaniem się polskiego dialektu kulturalnego na Litwie po II wojnie światowej) zatwierdzony do finansowania 1 II 1996 r. (Nr 1 H01 D 008 10); 2) Zespołowy projekt badawczy kierowanyprzez J. Mędelską pt. Polszczyzna wydawnictw kowieńskich w dwudziestoleciu międzywojennym zatwierdzony do finansowania 15 VII 2001 r. (Nr 5 H01 D 034 21).

W listopadzie 2009 r. Katedra współorganizowała dużą międzynarodową konferencję naukową Językowe i kulturowe dziedzictwo Wielkiego Księstwa Litewskiego (Milenium Litwy), w której uczestniczyli naukowcy z Polski, Litwy, Białorusi, Ukrainy, Rosji i Niemiec (zob. niżej: Organizacja konferencji naukowych).

***

Badania nad polszczyzną północnokresową umożliwiły pracownikom Katedry szybkie zdobycie tytułu naukowego profesora (prof. J. Mędelska), 2 stopni doktora (dr J. Joachimiak-Prażanowska, dr T. Graczykowska) oraz przygotowanie 1 rozprawy habilitacyjnej (dr hab. M. Marszałek).

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Katedra Badań nad Bałtycko–Słowiańskimi Kontaktami Językowymi,

ul. Grabowa 2, 85-601 Bydgoszcz, tel. 52 341 17 97